بسم الله الرحمن الرحیم

*( الهُمَ صَلی عَلی مُحَمّد وَ آل مُحَمّد )*


ازدواج از منظر روایات

پیشتر گفته شد که یکى از راه کارهاى حل مشکل ازدواج این است که مسلمانان به آیات و روایاتى که بر ازدواج و استحباب آن تأکید مى کند توجه و عمل کنند. ابتدا به سخنان رسول اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) در باب ازدواج و ترغیب به آن که بسیار است مى پردازیم، از جمله مى فرمایند:
ما بُنیَ بَناءٌ فی الإسلامِ أَحَبُّ إلَى اللهِ عَزَّوَجَلَّ مِنَ التّزویجِ(3)؛ در اسلام هیچ بنایى نهاده نشده که محبوب تر از ازدواج [مردان و زنان بى همسر] باشد.
امام صادق(علیه السلام) از رسول اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) روایت کرده اند:
(خـود) ازدواج کنید و (دیگران را نیز) تـزویج کـنید. بدانید که از نشانه هاى سعادت مرد مسلمان آن است که هزینه ازدواج بى شوهرى را بر عهده گیرد و بپردازد. محبوب ترین چیز نزد خداى عزّوجلّ آن است که در دوران اسلام خانه اى با ازدواج آباد شود، و نکوهیده ترین چیز نزد خداى عزّوجلّ آن است که در (دوران) اسلام خانه اى با جدایى همسران ویران شود.
امام صادق(علیه السلام) آن گاه در ادامه فرمودند:
خـداى عـزّوجـلّ از آن رو بر [تـرک] طلاق تأکید داشته و مکرر از آن سخن گفته که آن را مبغوض داشته است(4).

امیرمؤمنان على(علیه السلام) مى فرمایند: ازدواج کنید، چرا که رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم)فـرمـودند:
من أحبّ أن یتّبع سنّتی فإنّ من سنّتی التزویج(5)؛ هر کس دوست دارد از سنّت من پیروى کند، [بداند که] ازدواج کردن سنّت من است.
امام جعفرصادق(علیه السلام) از پدرانش نقل مى کند که رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمودند:
مَنْ أَحَبَّ أَنْ یَلْقَى اللهَ طاهِراً مُطهّراً فَلْیَتَعفّفْ بِزَوْجَة(6)؛ هر کس دوست دارد پاک به دیدار خدا رود، با [اختیار کردن] زوجه اى خود را پاکدامن نگاه دارد.
پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) همچنین مى فرمایند:
ما من شابّ تزوّج فی حداثةِ سنِّهِ، إلاّ عجّ شیطانه یقول: یا ویلاه! عصم هذا منّی ثلثی دینه، فلیتّق الله العبد فی الثلث الباقی(7)؛ هرکس در جوانى ازدواج کند، شیطان گماشته او به ناله مى گوید: «اى واى من! این(جوان) دو سوم دینش را از (شرّ) من حفظ کرد». پس آن بنده باید در [حفظ] یک سوم باقى مانده از دینش تقواى خدا را پیشه کند.
از امیرمؤمنان على(علیه السلام) نیز نقل شده که عثمان بن مظعون نزد رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم)آمد و گفت: اى رسول خدا، ... قصد کرده ام همسرم خوله را بر خود حرام کنم. رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمودند:
اى عثمان، چنین نکن! [و بدان] آن گاه که بنده مؤمن دست همسرش را مى گیرد، خدا در نامه عمل او ده حسنه مى نویسد و ده گناه را پاک مى کند. اگر او را ببوسد، در نامه عملش یکصد حسنه ثبت و یکصد گناه را پاک مى کند. اگر با او نزدیکى کند، در نامه عمل او هزار حسنه مى نویسد و هزار گناه را پاک مى کند و فرشتگان در نزد آنان حاضر مى شوند. آن گاه که غسل مى کنند، به مقدار آبى که از موى تن آنان روانه شود خداوند به سبب آن یک حسنه مى دهد و به سبب آن از نامه هر کدام یک گناه را پاک مى کند. اگر غسل در شبى سرد انجام بگیرد خـداى عـزّوجلّ به فرشتگان مى فرماید: این دو بنده ام را بنگرید که در این شب به خاطر دستور من، که خدایشان هستم، غسل کردند؛ شما را شاهد مى گیرم که هر دو را بخشیدم. و اگر پس از آن نزدیکى فرزندى به وجود بیاید، در بهشت از خادمى برخوردار مى شوند.
آنگاه رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) بر سینه عثمان زدند و فرمودند:
اى عثمان، از سنّت من روى مگردان! هر کس از سنّت من روى بگرداند، فرشتگان در روز قیامت در مقابل او قرار مى گیرند و میان او و حوض کوثر حایل مى شوند(8).
در ادامه بحث به روایاتى از امامان معصوم(علیهم السلام) اشاره مى کنیم که بر ضرورت و اهمّیت ازدواج تأکید کرده است.
پیامبر اسلام فرمودند:
یا معشر الشباب! من استطاع منکم الباه فلیتزوّج، فإنّه أغضّ للبَصَر، و أحصن للفرْج، و من لم یستطع فلیدمن الصوم، فإنّ له وجاء(9)؛ اى جوانان! هر یک از شما که بر همسردارى توانا است، باید ازدواج کند، چرا که این کار، چشم پوشى [از نگاه هاى حرام] را آسان تر مى کند و فَرج را [از فحشا] مصون تر نگاه مى دارد. آن کس که توانایى ازدواج ندارد، باید پیوسته روزه بگیرد؛ چرا که این کار آتش شهوت را فرو مى نشاند.
و نیز فرمودند:
تَناکَحُوا تَناسَلْوا أباهی بِکُم اْلأمَمَ یَومَ القیامَةَ(10)؛ ازدواج کنید و فرزند آرید که من در روز قیامت به [شمار] شما بر امت هاى دیگر فخر خواهم کرد.
خَیْر أُمّتی أَوَّلُها اَلْمتَزوَّجُونَ وَآخِرُها الْعزّابُ(11)؛ بهترین هاى امّت من نخست همسر گزیدگان و آخرین آنان مجرّدانند.
و در حدیثى از امام صادق(علیه السلام) مى خوانیم:
لیس شیء مباحْ أحبُّ إلى اللهِ مِنَ النکاحِ، فإذا اغتسلَ المؤمنُ من حلالِهِ، بکى إبلیسُ و قال: یا ویلتاه! هذا العبد أطاع ربّه و غُفِرَ له ذنبُه(12)؛ دوست داشتنى ترین مباح ها نزد خدا ازدواج است. آن گاه که مؤمن پس از آمیزش با همسر خودش غسل مى کند، ابلیس به گریه مى افتد و مى گوید: اى واى من! این بنده پروردگارش را اطاعت کرد و گناهش بخشوده شد.
از امیرمؤمنان على(علیه السلام) نیز روایت شده که فرمودند: هرگاه یکى از اصحاب رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) ازدواج مى کرد رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) مى فرمودند: دینش کامل شد(13).
همچنین امام صادق(علیه السلام) به نقل از پدرش امام باقر(علیه السلام) فرمودند:
رَکْعتانِ یُصَلّیهِما مُتَزَوِّجٌ أَفْضَلُ مِنْ سَبْعینَ رَکَعة یُصَلّیها عزب(14)؛ دو رکعت نمازى که فرد داراى همسر مى خواند، برتر از هفتاد رکعت نمازى است که فرد مجرّد مى خواند.
نیز پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) فرمودند:
رَکْعَتانِ یُصَلّیهما مُتِزَوّجٌ، أًفْضَلُ مِنْ صَلاةِ رَجُل عَزَب یَقُوُمَ لَیْلَهُ وَیَصُومُ نَهارَهُ(15)؛ دو رکعت نمازى که مرد زن دار مى گزارد، از نماز مجرّدى که شب را به نماز مى ایستد و روز را روزه مى گیرد برتر است.
امام سجاد(علیه السلام) مى فرمایند:
مَنْ تَزَوّجَ للهِ عَزَّوَجَل وَ لِصِلَةِ الرَّحِمِ تَوَّجَه اللهُ تَعالى بِتاج المُلکِ وَ الْکَرَامِة(16)؛ هر کس براى خداى عزّوجلّ و به جاى آوردن صله رحم ازدواج کند، خداوند تاج پادشاهى و کرامت بر سَرِ او مى نهد (او را بزرگى بخشد).
امام صادق(علیه السلام) مى فرمایند: مردى نزد پدرم آمد و پدرم از او پرسید: «آیا همسردارى؟ گفت: «خیر». پدرم فرمود: لا أحبّ أن لی الدنیا و ما فیها و إنّی أبیت لیلة لیس لی زوجة؛ دوست ندارم که دنیا و آنچه در آن است، از آنِ من باشد، ولى یک شب را بى همسر به سر ببرم. سپس فرمود: دو رکعت نمازى که مرد زن دار بخواند، با فضلیت تر از نماز مردى بى زن است که شب را [به عبادت] دارد و روز را به روزه به شام رساند».
سپس پدرم هفت دینار به وى داد و فرمود: «این پول را هزینه ازدواج خود کن»(17).
امیرمؤمنان على(علیه السلام) نیز سفارش مى فرمودند که ازدواج کنید؛ چرا که رسول خدا(صلى الله علیه وآله وسلم) بسیار مى فرمودند: هر کس دوست دارد که از سنّت من پیروى کند، باید ازدواج کند؛ زیرا تزویج نمودن از سنّت من است. و در پى زاد و ولد باشید که فردا[ى قیامت] من در برابر امت هاى دیگر به بسیارىِ شما فخر مى ورزم(18).
امام باقر(علیه السلام) نیز در این باره مى فرمایند:
لَهْوُ الْمؤمِنِ فی ثَلاثَةِ أَشْیاء: أَلتَّمتُّعُ بِالنِّساءِ وَ مُفاکَهَةُ الإخوانِ وَ الصَّلاةُ بِاللّیَلِ(19)؛ سرگرمى مؤمن در سه چیز است: لذّت بردن [مشروع] از زنان، شوخى کردن با برادران [دینى] و نماز در شبانگاهان گزاردن.
در احادیث دیگرى از پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله وسلم) مى خوانیم:
مَنْ أَحَبَّ أَنْ یَکُونَ عَلى فِطْرَتی فَلْیَسْتَنَّ بِسُنَّتی وَ إِنَّ مِنْ سُنَّتِی اَلنِّکاح(20)؛ هر کس دوست دارد بر سرشت من باشد، باید از سنّت من پیروى کند، و همانا ازدواج از سنّت هاى من است.
تَناکحوا تَکثِرُوا فَإنّی أُباهی بِکُمُ اْلأمَمَ یَومَ القیامَةِ حَتّى بِالسِّقطِ(21)؛ ازدواج کنید و بسیار شوید، که من در روز قیامت به افزونى شمار شما، حتى به فرزند سقط شده شما مباهات مى کنم.
یُفْتَحُ أبوابُ السماءِ بالرّحمةِ فی أربعِ مواضعَ: عند نزولِ المَطَرِ، و عند نَظَرِ الولدِ فی وجه الوالدینِ، و عند فتحِ باب الکعبةِ، و عند النّکاحِ(22)؛ درهاى آسمان چهار وقت براى نزول رحمت باز مى شود، هنگام بارش باران، هنگامى که فرزندى به صورت پدر و مادرش نگاه کند، هنگام باز شدن در کعبه و هنگام نکاح.
ما بُنِیَ فی إِلاسْلامِ بِناءٌ أَحَبُّ إِلَى اللهِ عَزَّوَجَلَّ وَ أَعزُّ مِنَ التَّزویجِ(23)؛ در اسلام هیچ بنایى نهاده نشده که نزد خدا محبوب تر و استوارتر از تزویج باشد.
رسول اکرم(صلى الله علیه وآله وسلم) خطاب به یکى از اصحابش، به نام زید بن ثابت، فرمودند:
تَزَوّجْ فَإنَّ فِی التَّزْویجِ بَرَکَة وَ التَّعفّفُ مَعَ عِفّتِکَ(24)؛ ازدواج کن؛ چرا که در تزویج، برکت و پاکدامنى افزون بر پاکدامنى [داشته] توست.


ادامه دارد ...

برگرفته از کتاب جوانان؛ ازدواج وراهکارها

نوشته آیت الله محمد شیرازی

اَللّهُمَّ الْعَنْ اَوَّلَ ظالِمٍ ظَلَمَ حَقَّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ آخِرَ تابِعٍ لَهُ عَلى ذلِکَ


X